به گزارش معین نیوز به نقل از ایرنا، انتخابات پارلمانی اسرائیل در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ آبان ۱۴۰۵) در شرایطی برگزار شد که مسائل امنیتی پس از حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳، جنگ‌های متعاقب آن، عملکرد دولت نتانیاهو، اختلافات داخلی بر سر خدمت نظامی و وضعیت اقتصادی، از محورهای اصلی رقابت سیاسی بودند.
کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل میزان مشارکت را ۷۷.۷ درصد اعلام کرد؛ رقمی که ۷.۱ واحد درصد بیشتر از انتخابات سال ۲۰۲۲ است و بالاترین میزان مشارکت از سال ۱۹۹۹ به شمار می‌رود.
رابطه مستقیم افزایش مشارکت با نارضایتی از سیاست های نتانیاهو
مشارکت بالا، به‌ویژه در میان ساکنان عرب در سرزمین‌های اشغالی، از جمله عواملی بود که مورد توجه تحلیلگران قرار گرفت. سیاستمداران احزاب عربی این افزایش را نشانه نارضایتی از سیاست‌های نتانیاهو و تلاش برای تغییر در ساختار قدرت توصیف کردند.
نتایج نظرسنجی‌های شبکه‌های تلویزیونی اسرائیل در ساعات اولیه پس از پایان رأی‌گیری، تصویری از رقابتی نزدیک میان بلوک راست‌گرای حامی نتانیاهو و بلوک مخالفان به رهبری گادی ایزنکوت ارائه کرد. با این حال، اختلاف میان برآورد شبکه‌های مختلف و تغییرات حاصل از شمارش واقعی آرا نشان می‌دهد که تعیین ترکیب نهایی کنست و کابینه آینده به اعلام نتایج قطعی و مذاکرات سیاسی پس از انتخابات وابسته خواهد بود.
پیشتازی لیکود در شمارش اولیه؛ بدون اکثریت پارلمانی
بر اساس نتایج اعلام شده توسط کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل، با شمارش ۵۱.۸ درصد آرا، بلوک نتانیاهو ۵۵ کرسی، بلوک تغییر ۴۹ کرسی و احزاب عربی ۱۶ کرسی را به دست آورده‌اند.
بر اساس داده‌های جزئی منتشرشده از سوی کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل در اویل صبح امروز نیز با شمارش ۴۱.۹ درصد، بلوک حامی نتانیاهو ۵۷ کرسی و بلوک موسوم به «تغییر» یا مخالفان دولت ۴۷ کرسی به دست آورده بود. در این مرحله، فهرست مشترک عمدتاً عربی ۱۲ کرسی و حزب رعام چهار کرسی در اختیار داشت.
در همین شمارش اولیه، حزب لیکود با ۲۸ کرسی در جایگاه بزرگ‌ترین حزب قرار گرفت. حزب «یاشار» به رهبری گادی ایزنکوت ۲۱ کرسی و حزب «بیخَد» به رهبری نفتالی بنت ۱۱ کرسی کسب کرده بودند. همچنین، اسرائیل خانه ما هشت کرسی، یهودیت متحد توراتی هشت کرسی، شاس هفت کرسی، دموکرات‌ها هفت کرسی، قدرت یهودی هفت کرسی و ائتلاف صهیونیسم دینی هفت کرسی به دست آورده بودند.
در این مرحله، سه فهرست «نیروهای ذخیره»، به رهبری یوآز هن دل و یازون زلیخا، «عمخای اسرائیلی» به هربری عوفر وینتر و «جامعه حریدی» به رهبری موتی لایتنر به‌ترتیب با ۲.۷، ۱.۸ و ۰.۳ درصد آرا پایین‌تر از حد نصاب انتخاباتی ۳.۲۵ درصد قرار داشتند. با توجه به ادامه شمارش و محاسبه آرای پاکتی، از جمله آرای نظامیان، این ارقام نهایی محسوب نمی‌شوند.
نتایج نظرسنجی‌های پس از انتخابات
نظرسنجی‌های منتشرشده از سوی شبکه‌های تلویزیونی اسرائیل پس از انتخابات، اختلاف قابل‌توجهی در برآورد تعداد کرسی‌های دو بلوک اصلی داشتند؛ به‌طوری‌که شبکه کان ۱۱، بلوک حامی نتانیاهو را صاحب ۵۰ کرسی، بلوک مخالفان را دارای ۵۳ کرسی و احزاب عربی را برخوردار از ۱۷ کرسی برآورد کرد.
شبکه ۱۲ نیز در برآورد اولیه خود، ۵۲ کرسی برای بلوک نتانیاهو، ۴۹ کرسی برای بلوک مخالفان و ۱۹ کرسی برای احزاب عربی در نظر گرفت.
شبکه ۱۳، سهم بلوک مخالفان را ۵۳ کرسی، بلوک نتانیاهو را ۵۰ کرسی و احزاب عربی را ۱۷ کرسی تخمین زد.
در مقابل، آی۲۴نیوز برآورد متفاوتی ارائه کرد و ۵۵ کرسی را برای بلوک ائتلاف حاکم، ۴۹ کرسی را برای مخالفان و ۱۶ کرسی را برای احزاب عربی پیش‌بینی کرد.
شبکه ۱۴، رسانه نزدیک به نتانیاهو نیز با فاصله‌ای محسوس از سایر شبکه‌ها، ۶۰ کرسی برای بلوک ائتلاف حاکم، ۴۳ کرسی برای مخالفان و ۱۷ کرسی برای احزاب عربی در نظر گرفت.
نقش احزاب عربی در معادلات تشکیل کابینه
یکی از مهم‌ترین متغیرهای انتخابات، جایگاه «فهرست مشترک» و حزب «رعم» بود. بر اساس نتایج جزئی، این دو جریان در مجموع ۱۶ کرسی دارند؛ در حالی که نظرسنجی‌ها مجموع کرسی‌های احزاب عربی را بین ۱۷ تا ۱۹ کرسی قرار داده‌اند.
این احزاب می‌توانند در مذاکرات کنست بر موازنه قدرت تأثیر بگذارند، با این حال، آیزنکوت تا حد زیادی تشکیل ائتلاف حاکم با آنها را رد کرده است و این امر به طور قابل توجهی مسیر او را برای رسیدن به نخست وزیری محدود می‌کند.
در سوی مقابل، نتانیاهو برای تشکیل کابینه راست‌گرا به حمایت احزاب مذهبی و راست افراطی نیاز دارد. برآوردهای اولیه، مجموع کرسی‌های «قدرت یهودی» به رهبری ایتامار بن گویر و «صهیونیسم دینی» به رهبری بتصلئل اسموتریچ را در حدود ۱۳ تا ۱۴ کرسی قرار می‌دادند؛ بنابراین، نقش این احزاب در هرگونه توافق ائتلافی همچنان تعیین‌کننده خواهد بود.
مواضع نتانیاهو و ایزنکوت پس از انتخابات
نتانیاهو، پس از انتشار نظرسنجی‌های انتخابات، بر ضرورت تشکیل «دولتی ملی، قدرتمند و راست‌گرا» تأکید کرد. او بر ادامه سیاست‌های خود و همکاری با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای مقابله با تهدیدهای منطقه‌ای، به‌ویژه ایران، تأکید داشت. نتانیاهو همچنین مخالفت خود را با تشکیل کابینه متکی بر حمایت احزاب عربی هشدار داد.
در مقابل، گادی ایزنکوت، رهبر حزب «یاشار» و رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، نتایج اولیه را نشانه کاهش اعتماد عمومی به نتانیاهو دانست و خواستار کناره‌گیری او از سیاست شد. او همچنین هشدار داد که ملاحظات سیاسی نباید بر تصمیمات امنیتی اسرائیل تأثیر بگذارد.
سناریوهای پیش روی تشکیل کابینه
طبق قانون، کاندیدای منصوب شده توسط رئیس رژیم صهیونیستی، ۲۸ روز فرصت دارد تا ائتلاف را تشکیل دهد و این مدت ۱۴ روز قابل تمدید است.
با توجه به نتایج اولیه انتخابات و دشواری دستیابی بلوک‌ها به اکثریت ۶۱ کرسی در کنست، چهار سناریوی اصلی برای تشکیل کابینه آینده اسرائیل قابل طرح است:
نخست، تشکیل کابینه به رهبری نتانیاهو: در صورتی که برتری بلوک راست‌گرا در شمارش نهایی تثبیت شود و نتانیاهو بتواند حمایت احزاب کوچک‌تر را جلب کند، او برای تشکیل کابینه جدید تلاش خواهد کرد. در حال حاضر، و پس از شمارش حدود ۵۱.۸ درصد آرا، پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که ائتلاف نتانیاهو قوی‌تر شده و به حدود ۵۵ کرسی یا بیشتر خواهد رسید. با
با این حال، بر اساس برآوردهای اولیه، افزایش شمار کرسی‌های این بلوک لزوماً به معنای دستیابی آن به اکثریت پارلمانی نیست.
افزون بر این، ناکامی برخی احزاب کوچک راست‌گرا در عبور از حد نصاب انتخاباتی می‌تواند امکان تأمین کرسی‌های مورد نیاز را محدود کند. تجربه انتخابات سال ۲۰۲۲ نیز نشان می‌دهد که مذاکرات ائتلافی ممکن است طولانی شود؛ نتانیاهو پس از انتخابات آن سال، سرانجام پس از ۵۸ روز کابینه خود را تشکیل داد.
دوم، تشکیل «کابینه تغییر» به رهبری آیزنکوت: این سناریو مستلزم توافق میان احزاب مخالف نتانیاهو بر سر ترکیب کابینه و برنامه‌های اصلی آن‌هاست. با وجود آنکه برخی احزاب عربی از اپوزیسیون حمایت می‌کنند، اما اختلافات در اردوگاه آیزنکوت و مخالفت برخی احزاب با مشارکت یا اتکا به احزاب عربی، مانع مهمی در مسیر تشکیل کابینه به شمار می‌رود.
این در حالی است که فهرست متحد عرب «رعام» به رهبری منصور عباس، پیش از این با پیوستن به دولت ائتلافی که بین سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ به رهبری نفتالی بنت و یائیر لاپید تشکیل شد، نقش کلیدی ایفا کرد.
در این چارچوب، تشکیل دولت اقلیت با حمایت موردی نمایندگان خارج از ائتلاف نیز از نظر نظری امکان‌پذیر است، اما پایداری چنین کابینه‌ای به نحوه رأی‌گیری در کنست و توافق بر سر مسائل کلیدی بستگی خواهد داشت. بر اساس گزارش رویترز، در صورت تداوم برابری نسبی دو بلوک، ایزنکوت ممکن است برای تشکیل دولت فرصت پیدا کند، هرچند این امر به معنای تضمین موفقیت او نیست.
سوم، تشکیل دولت وحدت ملی: در صورت ناتوانی دو بلوک در تشکیل ائتلاف، امکان مذاکره برای تشکیل دولت وحدت ملی میان نتانیاهو و ایزنکوت، به ویژه با فشار امریکا مطرح است؛ با توجه به قطب‌بندی شدید، گزینه تشکیل دولت وحدت ملی بعید به نظر می‌رسد، اما از نظر تئوری، تشکیل یک کابینه بدون احزاب افراطی محتمل‌ترین سناریو است.
تحلیلگران سیاسی اسرائیل بارها در مورد احتمال تشکیل دولت وحدت ملی بحث کرده‌اند که در آن نتانیاهو متحدان راست‌گرا، تندرو و مذهبی خود را رها می‌کند تا با آیزنکوت که دیدگاه‌های امنیتی مشترکی با او دارد، متحد شود و در عین حال احزاب عرب را از این اتحاد کنار بگذارد.
یک نظرسنجی که در ۱۶ اکتبر منتشر شد نشان داد که ۵۵ درصد از اسرائیلی‌ها در صورت عدم دستیابی به اکثریت قاطع، تشکیل دولت وحدت ملی را به برگزاری انتخابات جدید ترجیح می‌دهند.
چهارم، تداوم بن‌بست و برگزاری انتخابات مجدد: اگر هیچ‌یک از دو بلوک نتواند حمایت لازم برای تشکیل دولت را به دست آورد، مذاکرات ممکن است طولانی شود و در نهایت زمینه برای برگزاری انتخابات مجدد فراهم شود. در چنین شرایطی، دولت مستقر می‌تواند تا زمان تشکیل دولت جدید به‌عنوان دولت موقت به فعالیت ادامه دهد.
رژیم صهیونیستی پیش از این چهار انتخابات را بین آوریل ۲۰۱۹ و مارس ۲۰۲۱ برگزار کرده است که دلیل آن ناتوانی سیاستمداران در تشکیل یک ائتلاف پایدار بوده است.
این بن‌بست سیاسی می‌تواند به نتانیاهو اجازه دهد تا در طول مذاکرات ائتلاف یا تا زمان برگزاری انتخابات بعدی، به عنوان نخست‌وزیر موقت در سمت خود باقی بماند.
