حجت‌الاسلام محمد میرزایی، نماینده مردم شاهین دژ و تکاب در مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به پیام اخیر رهبر معظم انقلاب خطاب به نخبگان علمی و مدال‌آوران ورزشی کشور و تعریف ایشان از نخبه به‌عنوان فردی که هم دغدغه رشد استعدادهای خود را دارد و هم خود را عنصری مؤثر در جامعه می‌داند، بیان کرد: مقام معظم رهبری توجه ویژه‌ای به نخبگان دارند، چراکه می‌دانند مسیر توسعه کشور از دانشگاهیان، نخبگان و افرادی می‌گذرد که دغدغه پیشرفت خود و کشورشان را دارند.
وی با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین فاصله‌ها میان جایگاه مورد انتظار نخبگان و وضعیت موجود، فراهم نبودن بستر کافی برای نقش‌آفرینی آنان است، اظهار کرد: نخبگان کشور می‌توانند کارآفرین باشند و در سطح ملی نقش‌آفرینی کنند، اما گاهی میدان لازم در اختیارشان قرار نمی‌گیرد و در مواردی نیز با وجود فراهم شدن فرصت، امکانات کافی ندارند. از سوی دیگر، ناترازی در مدیریت و ضعف در اعمال مدیریت صحیح نیز از جمله موانعی است که باید برطرف شود.
نخبگان در برخی موارد با بی‌مهری مواجه می‌شوند
این عضو کمیسیون فرهنگی مجلس با اشاره به ضرورت نهادینه شدن فرهنگ نخبه‌پروری در کشور تصریح کرد: خوشبختانه روز گذشته در همدان با جمعی از نخبگان این استان دیدار داشتم و در آنجا نیز تأکید کردم که برازنده استانی مانند همدان، با پیشینه علمی و فرهنگی و شخصیت‌هایی همچون ابوعلی سینا و بیرونی، نیست که شاهد مهاجرت نخبگان خود باشیم.
میرزایی ادامه داد: این موضوع نشان می‌دهد که در زمینه نخبه‌پروری و فراهم کردن زمینه ماندگاری و فعالیت نخبگان، هنوز نتوانسته‌ایم آن‌طور که باید عمل کنیم. باید شرایطی فراهم شود که نخبگان بتوانند با انگیزه و علاقه خود شرکت‌های دانش‌بنیان تأسیس کنند و در حوزه‌های تخصصی‌شان منشأ اثر باشند.
وی با تأکید بر نقش انگیزه‌های اعتقادی در حرکت و تلاش افراد گفت: اعتقادات دینی و باورهای انسان به او تحرک و انگیزه می‌بخشد و گاهی موجب می‌شود در شرایطی دست به اقداماتی بزند که در وضعیت عادی امکان انجام آن وجود ندارد. نباید محرومیت‌ها و کمبود امکانات را همواره بهانه قرار دهیم؛ چراکه در دل بسیاری از محرومیت‌ها و تهدیدها فرصت‌هایی وجود دارد که می‌توان از آنها برای پیشرفت استفاده کرد.
این نماینده مجلس با اشاره به نمونه‌هایی از موفقیت ورزشکاران و نخبگان علمی در مناطق محروم خاطرنشان کرد: ورزشکارانی از روستاها و مناطق کم‌برخوردار به جایگاه‌های برجسته‌ای می‌رسند و دانش‌آموزانی از خانواده‌ها و شهرهای کم‌امکانات رتبه‌های برتر علمی و کنکور را کسب می‌کنند. البته این موضوع به معنای بی‌نیازی از امکانات نیست و کشور باید بسترهای لازم را فراهم کند، اما در کنار امکانات، انگیزه، علاقه و باورهای افراد نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.
نخبگان ایرانی خارج از کشور باید فرصت خدمت به وطن را داشته باشند
میرزایی در ادامه با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت نخبگان ایرانی مقیم خارج از کشور گفت: هر اندازه انسان از کشور خود دور باشد، در نهایت پیوند عاطفی و تعلق خاطر او به زادگاه و سرزمینش باقی می‌ماند. در دوران جنگ تحمیلی اخیر نیز شاهد بودیم افرادی که سال‌ها در خارج از کشور زندگی کرده بودند، با وجود برخورداری از موقعیت‌های علمی و حرفه‌ای، به ایران بازگشتند و احساس کردند کشورشان به تخصص و توانایی آنها نیاز دارد.
وی افزود: پزشکان و متخصصانی بودند که در آن شرایط به کشور بازگشتند تا در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی به مردم خدمت کنند. این رفتارها نشان‌دهنده عرق ملی و احساس مسئولیت نسبت به سرزمینی است که در آن رشد کرده‌اند.
عضو کمیسیون فرهنگی مجلس با بیان اینکه نباید همه مسائل را صرفاً با معیارهای مالی ارزیابی کرد، اظهار کرد: نخبگان ایرانی خارج از کشور نیز باید احساس کنند که می‌توانند در پیشرفت وطن خود نقش داشته باشند. انتظار ما این است که برای استفاده از ظرفیت این افراد برنامه‌ریزی شود و خودشان نیز مشخص کنند در طول سال چه مدت زمانی را برای حضور در کشور و ارائه خدمات تخصصی به مردم اختصاص می‌دهند.
میرزایی با اشاره به نمونه‌هایی از فعالیت هم‌زمان نخبگان ایرانی در داخل و خارج از کشور گفت: افرادی مانند پروفسور سمیعی نمونه‌ای از کسانی هستند که در خارج از کشور فعالیت علمی و حرفه‌ای دارند و در عین حال ارتباط خود را با ایران حفظ کرده‌اند. باید زمینه استفاده از ظرفیت سایر نخبگان ایرانی نیز به همین شکل فراهم شود.
وی تأکید کرد: افرادی که در این کشور رشد کرده‌اند و از امکانات و ظرفیت‌های آن برای پیشرفت علمی و حرفه‌ای خود بهره برده‌اند، می‌توانند با بازگشت به کشور یا ارائه خدمات تخصصی، بخشی از مسئولیت خود را در قبال جامعه ایفا کنند.
ارتباط علمی نخبگان با جهان نباید محدود شود
این نماینده مجلس در پاسخ به پرسشی درباره ضرورت رفع گلوگاه‌های فناوری و حفظ ارتباط نخبگان با مراکز علمی جهان، با اشاره به اهمیت رفت‌وآمد و تبادل علمی ایرانیان خارج از کشور گفت: راهبرد کشور نیز باید بر حفظ ارتباط با نخبگان و دانشگاهیان استوار باشد و نباید ارتباط این افراد با مراکز علمی و تخصصی جهان قطع شود.
وی افزود: باید زمینه رفت‌وآمد ایرانیان خارج از کشور فراهم باشد تا بتوانند در ایران حضور پیدا کنند، طرح و برنامه ارائه دهند و دانش و تجربیات فنی خود را با دانشگاهیان، دانشجویان و نخبگان داخل کشور به اشتراک بگذارند. ما نیز در مجلس برای فراهم کردن زمینه حضور و نقش‌آفرینی این افراد آمادگی داریم.
میرزایی با بیان اینکه تحصیل در خارج از کشور به‌خودی‌خود موضوعی منفی نیست، تصریح کرد: ما مخالف تحصیل جوانان و نخبگان در خارج از کشور نیستیم. در روایات نیز بر اهمیت کسب علم تأکید شده و حتی به آموختن علم در دورترین نقاط اشاره شده است. آنچه اهمیت دارد، خروجی این مسیر علمی و بهره‌مندی کشور از دانش و تخصص این افراد است.
وی ادامه داد: انتظار داریم افرادی که برای ادامه تحصیل به خارج از کشور می‌روند، پس از کسب دانش و تجربه، در مسیر آبادانی و عمران ایران و در حوزه‌های تخصصی خود به مردم خدمت کنند. باید رفت‌وآمد آنها تسهیل شود تا امکان تبادل علمی، انتقال اطلاعات فنی و همکاری با مراکز دانشگاهی کشور وجود داشته باشد.
مجلس از بازگشت ایرانیان خارج از کشور استقبال می‌کند
عضو کمیسیون فرهنگی مجلس با اشاره به استقبال برخی نمایندگان از بازگشت ایرانیان خارج از کشور گفت: در مجلس نیز نمایندگان بر ضرورت فراهم کردن زمینه بازگشت این افراد تأکید کرده‌اند و آمادگی دارند در صورت نیاز، زمینه‌های قانونی لازم برای حضور و فعالیت آنان را فراهم کنند.
میرزایی خاطرنشان کرد: اگر فردی مرتکب جرمی شده باشد، باید مطابق قانون با موضوع برخورد شود، اما در عین حال می‌توان زمینه بازگشت و نقش‌آفرینی او را نیز در چارچوب قانون بررسی کرد. هدف باید این باشد که افرادی که ظرفیت علمی، تخصصی و اجتماعی دارند، بتوانند دوباره در خدمت کشور و مردم خود قرار بگیرند.
وی با اشاره به بازگشت برخی چهره‌های ورزشی و هنری به کشور نیز گفت: شاهد بودیم که برخی از این افراد پس از بازگشت، به زندگی عادی خود ادامه دادند و برخلاف نگرانی‌هایی که پیش از بازگشت مطرح می‌شد، اتفاق خاصی برای آنها رخ نداد. طبیعی است که ممکن است انتقادهایی نسبت به عملکرد برخی افراد وجود داشته باشد، اما باید میان انتقاد و فراهم کردن زمینه بازگشت و فعالیت مجدد آنان تفاوت قائل شد.
میرزایی در ادامه با تأکید بر ظرفیت بالای علمی و تخصصی ایرانیان در سراسر جهان گفت: ایران نخبگان و استعدادهای فراوانی دارد که در کشورهای مختلف نیز منشأ اثر هستند. این افراد سرمایه‌های ملی ما محسوب می‌شوند و باید با حفظ هویت و پیوند خود با سرزمینشان، در مسیر پیشرفت، آبادانی و رفع محرومیت‌های کشور نقش‌آفرینی کنند. حفظ و تقویت ارتباط نخبگان داخلی با خارج از کشور و گام برداشتن در مسیر کنگشری فراسرزمینی یک ضرورت است که مجلس قطعا در فرآیند قانونی گذاری به آن توجه دارد.
