بیراهه نیست بگوییم عکاسی مینیمال ما را تشویق می‌کند، زیبایی‌ها را در سادگی‌ها پیدا کنیم و به جستجوی بی پیرایگی و هر آنچه آرامش است باشیم و بپذیریم عادی‌ها هم می‌توانند با شکوه باشند.

مینیمالیسم در هنر به ویژه در عکاسی یک شیوه کشف گونه است تا زیبایی‌های مستتر در سادگی را آشکار کند و در این نقطه است که مکاشفه جان می‌گیرد لذا از این منظر مینیمال و نگاه مینیمالیستی دعوتی است برای پویش و کنکاش در عالم هستی با نگاهی تفکر برانگیز جهت تشویق و ستایش دریافتهای جهان هستی که اغلب در زندگی پرمشغله و  شلوغ ما نادیده گرفته می‌شوند.

به درستی آثار مینیمال فقط تصاویری صرف نیستند بلکه داستان‌هایی هستند سیال و مکاشفه‌گر که انجماد لحظات زمان را از دریچه‌های گشوده به روح هنرمند و عکاس بروز می‌دهند.

بیگمان هنرمند عکاس مینیمال را که می‌توان از آن به عنوان شاعر بصری نیز یاد کرد آفرینشگرانی محسوب می‌شوند که در ثبت لحظاتی مانا ، همانا تفکر ژرف و تحسین عمیقی را در بیننده و مخاطب برمی‌انگیزند، آنان هنرمندانی می‌باشند مسلط که بر کار خویش اشراف دارند آنها می‌نمایانند که گاهی کمترین قادر است بیشترین باشد و زیبایی ناب غالباً در فضاهای کمینه یافت می‌شود نه در فضاهای به هم ریخته و آشفته.

این روزها گرایش به عکاسی مینیمال بسیار مقبولیت و محبوبیت پیدا کرده تا بدانجا که ممکن است حتی بی آنکه خود عکاس مطلع باشد در چنین اتمسفری قرار گیرد و در آن فضا سیر کند.

این رویکرد در عکاسی که خود یک مکتب تصویری تحسین برانگیز و جذاب و تفکرآمیز است بی گمان هنر عکاسی و آثاری از این دست را به فراتر از حدود تصاویر کلاسیک سوق می‌دهد ،در واقع این شیوه بیانی و این مدل دیدن که توسط عکاسان مینیمالیست معرفی شده صحت جمله کمتر بیشتر است را تاکید و تایید می‌کند ، اکثر آثار مینیمال یک کلید واژه و تم مرکزی دارند که یکی از اصول اساسی در آن ترکیب بندی نیرومند و کمپوزیسیون قوی است، هنگام ثبت یک مینیمال لازم است که هر چیز اضافی به درستی حذف شود و صرفاً عناصر ضروری در قاب و فضای کار در نظر گرفته شود.

به همین دلیل موجه است که  سبک مینیمالیسم در هنر با اختصار و سادگی گره خورده است ،تجربه نشان داده هیچ چیز نوآورانه تر  در عین حال پیچیده‌تر از سادگی وجود ندارد یعنی در نگاه مینیمال باید پذیرفت که برای نمایاندن سوژه ، وجوه بازتابی آن را به ساده‌ترین و زیباترین حالت خود برسانیم و عکس‌هایی ثبت کنیم که در تایید بر جنبه‌های اصلی موضوع،همچون خطوط ،سطوح وفرم‌های جذاب بصری تاکید داشته و بی‌جهت شلوغ نباشند.

نکته اینجاست که هر بار که عکسی گرفته می‌شود تصمیم بر آن خواهد بود که چه مقدار از پس زمینه و یا فضاهای اطراف سوژه را در کادر جای دهیم و چه سهمی برایش قائل باشیم ! اگر در ترکیب بندی‌های خود به سمت پس زمینه‌های عادی و فضاهای لخت و یا اشکال هندسی آرام گرایش یابیم ممکن است به صورت ناخودآگاه یک عکاس مینیمال باشیم.

پدیدآورن یک عکس مینیمال ممکن است در نگاه نخست ساده به نظر برسد اما در واقع فرایندی که برای خلق یک تصویر مینیمالیستی الزامی است بیشک بسیار دشوارتر و پیچیده‌تر از آنی است که در نگاه نخست به نظر آمده.

البته که در عکاسی مینیمال درنگ در جزئیات پر اهمیت است و بواقع برای دستیابی به سادگی غایی در یک اثر حاوی پیام مینیمال آن اثر یا آن عکس

می‌بایستی دارای سایه‌های ساده و خطوطی بدون درهم ریختگی یا آشفتگی باشد.

در نزد بسیاری از عکاسان نادیده گرفتن برخی از عناصر برای رسیدن به سادگی تصویر کاری مشقت بار و خیلی دشوار است زیرا همه این عناصر هنگامی که در ترکیب بندی عکس قرار می‌گیرند مشتمل بر داده‌های ارزشمند بصری بوده  که پر اهمیت جلوه می‌کند، در واقع در همین نقطه کلیدی عکاس باید تصمیم بگیرد که چه سان هدف و پیام اصلی عکس خویش را تعیین کرده و کلیه عناصر غیر واجب را دور بریزد و این تنها راه برای تولید یک عکس ژرف مینیمال است.

بهتر است به چندین نکته کلیدی و کاربردی برای رسیدن به اثر هدفمند توام با پیام مشخص اما ساده در سبک مینیمال اشاره کرده باشیم:

۱- رنگ و بافت

رنگ‌های درخشان و تضادهای جذابی که می‌بایستی  با بهره‌جویی از آنها در عکس‌هایمان بدان دست یابیم از عناصر اصلی عکاسی مینیمال بوده و همین نکته در مورد بافت هم صادق است ،لذا بافت‌ها باید به گونه‌ای ساخته و پرداخت شوند که بیننده اجازه یابد جزئیات و ساختمان خود بافت را احساس و لمس کند بنابراین قطعا میبایستی تلاش گردد تا بافت‌ها از دست نرود.

۲-هندسه و فرم‌های مرتبط با آن:

توجه به اشکال هندسی سیال و ملایم در شیوه عکاسی مینی‌مال بسیار سودمند است،به عنوان مثال معماری مدرن امروزی یکی از ناب‌ترین سوژه‌های در دسترس برای عکاسی مینیمال است خطوط واضح و اشکال هندسی قابل تفکیک برای این مدل از عکاسی بسیار جالبند و قابل توجه.

۳-کمپوزیسیون یا ترکیب بندی:

در کادر بندی و ترکیب بندی نکته کلیدی این است که سادگی نباید خسته کننده و حوصله سربر باشد بهتر است عناصر غیر لازم هنگام عکاسی و زمانی که قابل بندی و چینش عناصر بصری  به دقت انجام می‌گیرد حذف شود و بهتر است سپرده نشوند به زمانی که عکس‌ها نیاز به ویرایش و اصلاحات دارند. لذا در تولید یک اثر مینیمال در فضای عکاسانه بشدت مراقب آنچه می‌نگریم باشیم  آنچه را که می‌خواهیم خلق کنیم را پیش از عمل عکاسی در ذهن خود متصور شویم همچنین باید در نظر گرفت.

برای رسیدن به بهترین ترکیب بندی و نیز تاثیرات عمق میدانی با آگاهی از اثرات نافذ آن بهره جوییم تا جزئیات کلیدی از دست نروند.

۴ـ بار مفهوم آفرینی و معنایی در شیوه عکاسی مینیمال:

درست آن است که کوشش گردد عکس‌های معنا آفرین و هدفدار خلق گردد یعنی باید اجازه داد عکس‌ها داستان و روایت داشته باشد.

در صورتی که مقدور بود حتماً کوشش گردد از یک مقیاس انسانی در عکس بهره گرفته شود ممکن است این عنصر کوچک و نامحسوس تلقی شود لیکن قطعاً به مرکز ثقل عکس تبدیل خواهد شد.

جای دادن یک عنصر انسانی یا یک موجود زنده به ویژه قرار دادن در بین خطوط هندسی در چشم اندازهای شهری و معماری جلوه و معنایی خاص به عکس خواهد بخشید.

ادامه دارد…

نادر معصومی

سینماگر،عکاس و مستند ساز