دکتر علی باستی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اهمیت جهاد علمی در اندیشه رهبر شهید انقلاب اظهار کرد: جهاد علمی از نگاه و اندیشه رهبر شهید انقلاب، فقط افزایش تعداد مقاله و یا تعداد دانشجو نیست؛ بلکه یعنی علمِ مسئلهمحور که بهکار مردم، جامعه و صنعت بیاید، اعتماد به جوانان برای شکستن تحریمها، کار بیوقفه و شبانهروزی و در نهایت ساختن تمدنی که علم را با اخلاق و عدالت گره میزند، از مولفههای جهاد علمی میباشد.
وی با اشاره به الزامات جهاد علمی به عنوان یکی از الزامات پیشرفت کشور از نگاه رهبر شهید، افزود: الزام جهاد علمی از نگاه ایشان در این جمله «پیشرفت بدون علم، یا شدنی نیست یا دوام نمیآورد. برای اینکه علم، موتور محرکه پیشرفت است و برای کشور قدرت میآورد؛ به عنوان مثال، اگر نتوانیم نیروگاه تولید برق، را خودمان طراحی کنیم و بسازیم فقط کارفرمای دیگران میشویم» خلاصه میشود.
جهاد علمی یک فرآیند بر علیه تحریمهای جهانی
رئیس دانشگاه گیلان با بیان اینکه در عین حال، جهاد علمی یک فرآیند بر علیه تحریمهای جهانی است، گفت: وقتی جوانان ما در اوج تحریم، فناوریهای راهبردی میسازند، هم چرخ اقتصاد به حرکت در میآید و هم هویت ملی را زنده نگه میدارد. ضمن اینکه تنها راه عبور از خامفروشی منابع و جلوگیری از بیکاری تحصیلکردهها، تبدیل منابع خام به محصولات دانشبنیان با ارزش افزوده بالا است. بنابراین از نگاه ایشان، جهاد علمی یک جنگ تمامعیار برای عزت و بقای کشور است تا دست نیاز به سوی علم و فناوری کشورهای دیگر دراز نکنیم.
باستی در پاسخ به این سوال که «دانشگاهها چگونه میتوانند به کانونهای جهاد علمی تبدیل شوند؟»، بیان کرد: برای تبدیل دانشگاه به کانون جهاد علمی، سه مسیر اصلی داریم؛ اول، اتصال دانشگاه به جامعه و صنعت، یکی از روشها، ارتقای بورسهای صنعتی است که دانشجو از روز اول برای حل یک مشکل مشخص استخدام شود و پایاننامهاش، نیازهای صنعت و جامعه را هدف بگیرد. دوم، تغییر آییننامهی ارتقای اساتید، بهطوری که ساخت یک محصول فناورانه که به تولید انبوه رسیده باشد، امتیازی بالاتر از تعدادی مقاله داشته باشد. سوم، راه اندازی گروههای بینرشتهای موضوعمحور مثلا اساتید مختلف با تخصصهای مختلف و مرتبط را پای یک مشکل واقعی مثل بحران آب جمع کنیم و اجازه دهیم تا با توسعه فناوری، راهکار مناسب برای حل موضوع پیدا کنند.
موانع تحقق جهاد علمی
وی درباره موانع تحقق جهاد علمی در کشور از نگاه رهبر شهید انقلاب گفت: رهبر شهید ما سه مانع اصلی را رصد کرده بودند؛ مورد اول شامل بروکراسی دستوپاگیری است که حتی برای خرید یک ماده آزمایشگاهی، ۶ ماه نامهنگاری میخواهد و روحیه جهادی را از بین میبرد؛ دوم، فرهنگ مصرفگرایی علمی که میگوید «از خارج وارد کنیم راحتتر است» و به جای نوآوری، به مونتاژکاری عادت کرده؛ سوم، شکاف عمیق بین نیازهای صنعت و پژوهشهای دانشگاهی که باعث میشود هزاران پایاننامه خاک بخورد، در حالی که کارخانهها برای یک قطعه ساده به خارج از کشور وابسته باشند.
رئیس دانشگاه گیلان ادامه داد: برای مقابله با این موانع، پیشنهاد میشود تا یک «کارگروه ویژه» برای پروژههایی از این دست تعریف کرد تا تشریفات اداری کنار زده شود؛ پژوهشگران مسئلهمحور و فناوران را به همراه شرکتهای فناور، خلاق و دانش بنیان، تکریم کرد و با توسعه مراکز رشد و حمایت از ثبت اختراع نیازمحور، به استاد و دانشجو نشان داد که جهاد علمی، هم به صرفه اقتصادی است و هم به صرفه معنوی؛ چون خودِ رهبر شهید میفرمودند که جهاد علمی بدون جهاد اقتصادی کامل نمیشود.
نخبگان و شرکتهای دانشبنیان دو عامل مهم در جهاد علمی
باستی درباره تحقق پیشرفت علم و فناوری به عنوان یکی از گفتمانهای اصلی کشور، گفت: رهبر شهید ما میخواست علم و فناوری از فضای دانشگاه بیرون بیاید و به گفتمان غالب جامعه تبدیل شود؛ برای تحقق آن سه کار امکانپذیر است: اول، تبدیل نخبه علمی به قهرمان ملی، با رسانهای کردن علم و تکریم واقعی کسانی که مسائل جامعه و صنعت را حل میکنند. دوم، تزریق تفکر علمی به مدیریت کشور، یعنی هر تصمیم و قانونی باید پیوست علمی داشته باشد و مدیران پاسخگو باشند که از کدام پژوهش برای حل بحران استفاده کردهاند. سوم، همهگیر کردن علم نافع در زندگی مردم، از تغییر روش آموزش در مدارس از حفظکردن به حلمسئله، تا حمایت از فناوریهای کاربردی.
وی در پاسخ به این سوال که «نقش نخبگان و شرکتهای دانشبنیان در تحقق پیشرفت علمی و اقتصادی کشور چیست؟»، تصریح کرد: نخبگان و شرکتهای دانشبنیان دو عامل مهم در جهاد علمیاند؛ فرد نخبه با حل مسائلی که غیرممکن به نظر میرسد، خودباوری را به جامعه تزریق میکند و شرکت دانشبنیان هم بین علم و فناوری با بازار ارتباط برقرار نموده و علم را به ثروت و قدرت تبدیل میکند. این دو در کنار هم، سد محکمی در برابر خروج مغزها به خارج از کشور میسازند و بدون این دو، دسترسی به قله پیشرفت ممکن نیست.
رئیس دانشگاه گیلان در پاسخ به این سوال که «برای تحقق منویات رهبر شهید انقلاب، در ارتباطی میان پژوهش، فناوری و صنعت چه باید کرد؟»، گفت: رهبر شهید ما فرمود «علم باید از مسیر فناوری بگذرد و به صنعت برسد»؛ برای وصل کردن این زنجیره، سه کار اساسی باید انجام داد: اول، تغییر مسیر پژوهش از کتابخانه به فناوری و صنعت، تا استادان و دانشجویان سراغ مسئله واقعی بروند. دوم، پر کردن خلا بین تولید نمونه آزمایشگاهی و عرضه محصول به بازار، با ایجاد مراکز رشد و پارکهای علم و فناوری که استاد دانشگاه، دانشجو و صنعتگر، نمونه را بزرگمقیاس کنند. سوم، اصلاح قوانین گمرکی و مالی، با سنگین کردن تعرفه کالاهای مشابه و دادن معافیت مالیاتی به صنعتی که از تولید داخلی و دانش بنیان استفاده میکند.
