تنگه استراتژیک هرمز بیش از شش ماه از آغاز جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران به کانون زور آزمایی ایران و آمریکا و متحدانش تبدیل شده است تا آنجا که از بهانه تفاهم نامه و تلاش برای سازش تا گسترش درگیری ها میان دو طرف را می توان به گره خوردگی اهمیت این تنگه برای اقتصاد جهانی و برون رفت از تنگنا ها را احساس کرد.
اهمیت تنگه هر مز برای ایران و آمریکا از این جهت حائز اهمیت است که برای هر دو نقش کلیدی اهرم فشار را بازی می کند با این تفاوت که برای ایران موجب تولید قدرت بازدارندگی و دفاعی با بر هم زدن توازن انتقال انرژی و زنجیره ارزش مربوط به حوزه های دیگر را اشاره کرد است موجب برهم خوردن معادلات اقتصاد جهانی با افزایش هزینه های تولید و تجارت در غرب و همچنین فشار های اجتماعی و سیاسی به دلیل افزایش قیمت سوخت بویژه بنزین در آمریکا شده است که به تبعه آن آینده سیاسی حزب حامی ترامپ در انتخابات پیش رو نیز متاثر آن شده تا آنجا که تحولات آینده داخلی آمریکا را به آن گره زده است.
اگر چه این اهرم فشار برای ایران تاکنون کاربرد های مختلفی داشته است اما می بایست به اثر گذاری های دراز مدت و سناریوهایی که طرف مقابل با همراهی همپیمانان خود بویژه کشورهای عرب منطقه در نظر گرفته است نیز بی تفاوت نبود و برای آنها سناریوی متقابل داشت بویژه نشستی که به همراه اسرائیل و کشورهای عرب خلیج فارس توسط آمریکا در آلمان برگزار شده و یا ناتوی اسلامی میان سه کشور ترکیه، عربستان و پاکستان را هم باید در این مسیر دانست.
اکنون آنچه در رویارویی ایران و آمریکا در منطقه مشاهده می شود برخوردهای تهاجم محوری است که برای بازگشایی تنگه هرمز اتفاق می افتد و هر کدام تلاش دارند تا حول محور این تنگه امتیازات خود را گرفته و منافع دلخواه را تامین کنند اما با طولانی تر شدن این کشمکش ها و فرسایشی شدن جنگ نه تنها نتیجه مطلوب برای طرفین و منطقه در هاله ای از ابهام قرار دارد بلکه هزینه های مداخله و حمله آمریکا می تواند پیامدهای نامطلوب بیشتری داشته باشد بویژه با پیشروی هایی که اکنون حوثی های یمن برای تسلط بر دریای سرخ داشته اند و این یعنی نشستن بر گلوگاه بخش دیگری از مسیر انتقال انرژی در باب المندل و زیر تیغ رفتن منافع کشورهای مهاجم و همپیمانان آنها که چندان به نفع اقتصاد جهانی نخواهد بود.
جهان اکنون به دلیل مداخله بی حساب و محاسبه غلط پیامدهای حمله آمریکا به ایران دستخوش چالشی جدی است که اگر دیر جنبیده شود هزینه های تاب آوری در کشورهای متضرر دیگر قادر به جبران نبود ه و تهدیدهای امنیتی و اقتصادی دامن گیر شده هم، فراتر از تصور خواهد بود.
تنگه هرمز اکنون محور و کانون تراژدی جنگ منطقه ای است و هرچند هزینه های زیانباری بوجود آورده است اما نقطه تلاقی جنگ و صلحی است که تنها با در نظر گرفتن منافع ملی با حفظ امنیت پایدار می تواند آینده جدیدی را برای ایران و کشورهای منطقه رقم بزند.
این تنگه امروز نشان داد که هر چند بهره مند از تکنولوژی های نظامی و شبکه های زنجیره ای قدرت باشید اما نمی توانید با پایداری و مقاومت ملت ها را نادیده بگیرید. پس تنها راه برون رفت از چالش جنگ منطقه ای برقراری امنیت دسته جمعی کشور های منطقه بر پایه توافق نامه های چند جانبه و پرهیز از حضور بیگانگان است و این زور آزمایی ها در بلند مدت جوابگو نخواهد بود و نظم نوین منطقه ای باید با کشورهای خلیج فارس و حول محور تنگه هرمز با سهم قابل اعتنای ایران باشد.
- نویسنده : یونس رنجکش
