جغرافیای ایران به واسطه شرایط متنوع یکی از پر اهمیت ترین موقعیت های طبیعی سرزمینی را در اختیار این کشور قرار داده که از این منظر در طول تاریخ در مسیر تحولات مختلف نقش و بازیگری متفاوتی داشته است.
این جغرافیا با گستردگی خود به لحاظ برخورداری از طبیعت متنوع و دارا بودن پوشش های جنگلی، کویری و بهره مندی از دریا و رشته کوه های مهم علاوه بر ایجاد دژهای دفاعی طبیعی برای آن با قرار گرفتن این کشور در مسیر شاهراههای حیات ارتباطی و همسایگی با کشورهای مختلف از جایگاهو مناطق راهبردی ویژه ای برخوردار است که با ایجاد وزن ژئو پلیتیکی بالا تعیین کننده بسیاری از معادلات و توازن قدرت در منطقه و جهان می باشد که در طول تاریخ این اهمیت به خوبی خود را نشان داده و در فرایند معادلات و روابط بین الملل تاثیر گذاری آن تعیین کننده بوده بطوریکه هیچگاه از چشم طمع بیگانگان و نظارت قدرت ها در دست یابی به این موقعیت دور نمانده است و هر گاه با ضعف قدرت مرکزی به دلایل مختلف روبرو بود مورد هجوم بیگانگان قرار گرفت که از اسکندر تا چنگیز و اعراب مسلمان و ترکتازی های همسایگان در گذشته و قدرت های استعماری روس و انگلیس در این چند سده و تجاوز عراق و امریکا و اسراییل در این چند دهه این اهمیت ژئو پلتیکی ایران در این دوره به خوبی قابل لمس است هر چند که به دلیل شرایط متفاوت دکترین دفاعی و بهره مندی از توان قدرت بازدارندگی نوع مقیاس برخورد و دفاع و بازیگری اکنون متفاوت از گذشته است.
در کنار موقعیت های ژئوپلتیکی برخورداری از فرهنگ و تمدن که ریشه در هویت تاریخی ایرانیان دارد سهم بسزایی در یکپارچگی و وحدت ملی زیر چتر سایر مولفه ها نیز داشته و این مجموع این مهم را می توان نشانه هایی از بازتولید قدرت جدید ایران بر شمرد که اکنون بخشی از آن در مقابله با تهاجم و تحمیل جنگ آمریکا و اسراییل با همراهی جهانی از همپیمانان غربی و عربی آنها قابل تفسیر است.با این توصیف آنچه امروز بیش از هر زمانی اهمیت ایران را بیشتر قابل لمس کرده است اختلالی است که در شبکه زنجیره تامین نیازهای جهانی از مواد غذایی تا سایر منابع در این جنگ تحملی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و قدرت نمایی این کشور در بهره مندی هوشمندانه از ظرفیت های ژئو پلتیکی و قدرت بازدارندگی و دفاعی آن رقم خورده است و این مهم نشان دهنده نقش جغرافیای ایران و مدیریت منابع و دکترین راهبردی آن در تامین امنیت جهانی است که با فروپاشی و هر گونه اختلال و موضع ایران در این تقش موجب تاثیرات مختلف بویژه اقتصادی بر مجموعه کشورهای جهان به دلیل وابستگی به منطقه تحت نفوذ ایران خواهد شد.
آمریکا و متحدان جنگی در این جنگ تحمیلی علیه ایران اگر تا پیش از این در محاسبات خود بخشی از توان و قدرت ایران را نادیده و یا در محاسبه نیاورده بودند اکنون با بهم ریختگی هایی که در بازارهای جهانی از انرژی تا مواد غذایی و سایر شبکه های نیازمندی به دلیل وابستگی به تنگه هرمز بوجود آمده است به خوبی دریافته اند که عبور از کشوری چون ایران با این پهنه تاثیر گذاری به دلیل جغرافیا و قرار گرفتن در موقعیت های خاص ژئو پلتیکی چندان آسان نبوده و هزینه های تحمیلی بر اقتصاد جهانی که می تواند موجب فروپاشی نظام سیاسی و اجتماعی بسیاری از کشورها شود بیش از محاسبات سطحی آنها است.
بدون شک تنگه هرمز یکی از اهرم های بازدارندگی در کنار انسجام و مقاومت ملی ایرانیان مقابل تهاجم بیگانگان است و با شناخت بهتر از این کشور و مطالعه دقیق تر تاریخ آن و نقش عناصر و مولفه های همبستگی در رفتارهای خود تجدید نظر گرده و با به رسمیت شناختن این قدرت با احترام با آن برخورد و در باز شناسی توازن قدرت در منطقه مقابل آن پا خواهند بچسبانند هرچند که برایشان گران باشد!
- نویسنده : یونس رنجکش
