به گزارش معین نیوز و به نقل از خبرنگار روزنامه معین در این برنامه که در مجموعه بوم گردی باغ ریحان با حضور جمعی از فعالان فرهنگی و ادبی برگزار شد، ضمن بررسی نقش فردوسی و اشعار حماسی او در پاسداشت فرهنگ و زبان ادبیات فارسی از تلاش های فرهنگی و ادبی زنده یاد دکتر غلامرضا رحمدل به عنوان اولین استاد تمام زبان و ادبیات فارسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه گیلان نیز تقدیر و یادش گرامی داشته شد.
دکتر یونس رنجکش مدیر مسئول روزنامه معین در این پاسداشت ضمن یادآوری روز فردوسی و نقش این شاعر حماسی در زنده نگهداشتن زبان فارسی و دمیدن روح حماسی در کالبد جامعه ایرانی تقارن آن با نخستین برنامه شب های معین در پاسداشت دکتر رحمدل را به فال نیک گرفت. وی همچنین با ارج گذاری تلاش های فرهنگی و ادبی دکتر رحمدل به تشریح خاطرات خود و آشنایی با این شاعر و نویسنده از اواسط دهه ۶۰ پرداخت.
وی اضافه کرد: برای اولین بار به واسطه زنده یاد امیر فخرموسوی در محافل ادبی با نام دکتر رحمدل آشنا شدم و بعدها در برنامه هایی که برگزار می شد و ایشان نیز حضور داشتند همنشینی ها بیشتر شد. وی ادامه داد: از خاطرات مهم آن روزها پیوستن به جمع هفته نامه هاتف بود که برای دیدار با دکتر رحمدل در دفتر کوچک این نشریه در پاساژ رضا رشت دعوت و در آنجا بعدها به جمع همکاران نشریه پیوستم که دکتر رحمدل هم مسئول صفحات ادبی نشریه بود و در آن جمع که شاید پایه گذاری نشست های گیلان شناسی نیز شد چهره هایی چون استاد خمامی زاده، فریدون نوزاد، بخشزاد محمودی، محمد فارسی، میرصالحی و دیگران حضور داشتند و در تهیه مطالب گیلان شناسی دست به قلم می شدند.
وی یادآورشد: دکتر رحمدل از آن چهره های معتقد به اصول خود بود و پایبند به اخلاق و رفتار اعتقادی انقلابی گری که تا پای عمر نیز با همین خصلت شناخته شد. به گفته دکتر رنجکش، اگر چه ایشان معتقد به اصول و باورهای مذهبی خویش بود اما گاهی در مصادره تندروهای جریان های سیاسی از چپ و راست قرار می گرفت که چندان هم با روحیه ایشان سازگار نبود و در نهایت هم با بریدگی از سیاست به دنبال دغدغه مندی های اصلی خویش یعنی فعالیت های پژوهشی روی آورد و آثار ارزشمندی در حوزه های ادبیات مذهبی بر جای گذاشت که مخاطبین خاص خود را دارد. به گفته وی، ما در برنامه پاسداشت شب های معین تلاش داریم با ثبت خاطرات شفاهی و بیان واقعیت های اطراف شخصیت ها غبار از تردیدها زدوده شود و ارزش های نهفته در فعالیت های تاثیرگذار آنها در جامعه پررنگی خود را داشته باشد زیرا آنچه شاید در ذهن ها می گذرد متفاوت با واقعیت ها باشد.
او ادامه داد: تاکنون پانزده برنامه شب های معین را با موضوعات و محور شخصیت های پیرامون مان که تاثیر گذار در حوزه های مختلف بودند را برگزار کردیم و به لطف الهی در برنامه ریزی های سال جاری با ابتکار جدیدتری برغم روزهای ناگوار و پر اضطرابیم که داریم آن را ادامه خواهیم داد.
استاد عباس مهری آتیه شاعر و پژوهشگر و منتقد ادبی نیز در این پاسداشت با اشاره به همزمانی این مراسم با روز بزرگداشت فردوسی از دکتر رحمدل به عنوان چهره ای تاثیرگذار در مقطعی از تاریخ سیاسی و ادبی گیلان یاد کرد. وی اضافه کرد: با دکتر رحمدل در محافل مختلف فرهنگی و ادبی دیدار داشته است و آنچه از او به یاد دارد چهره ای صمیمی و مهربانانه در برخوردها بود. وی گفت: دکتر رحمدل علاوه براینکه شاعر چیره دستی بود در حوزه پژوهش نیز آثار ماندگاری برجای گذاشت که هر چند زود از این دجهان رخت بربست اما این آثار نشان دهنده پرمایگی و قابل اعتنا بودن به عنوان مرجعی برای پژوهشگران است.
مهر آتیه همچنین در ادامه با توجه به همزمانی این پاسداشت با روز فردوسی ضمن اشاره کوتاهی به تأثیر فردوسی در پایداری زبان فارسی به معرفی کتاب «شاهِ نامهها» اثر سیروس شمیسا پرداخت و آن را نیز از اثار برجسته در ادبیات خواند.
دکتر مهدی میرصالحی پژوهشگر حوزه میراث فرهنگی و باستان شناسی دیگر مهمان برنامه بود که با مرور بخشی از زندگی دکتر رحمدل گفت: «دوران جوانی او همزمان با تحولات مهم سیاسی کشور و انقلاب اسلامی سپری شد. وی اظهار داشت: دکتر رحمدل نخستین استاد تمام دانشگاه گیلان در رشته ادبیات بود و از شاعران مطرح دفاع مقدس در ایران به شمار میرفت که مسئولیت های مختلفی را از ریاست آموزش و پرورش تا دانشکده علوم انسانی دانشگاه گیلان را در کنار فعالیت های فرهنگی و ادبی بر عهده داشت. وی اضافه کرد: مرور زندگی دکتر رحمدل را باید با درک شرایط زمانی آن مورد بررسی قرار داد و هرگونه ارزیابی ها نیز باید براساس شرایطی که ایشان در آن رشد و بارور شدند مورد ملاحظه قرار گیرد و در این میان آنچه از دکتر رحمدل برجای مانده است چه اشعار و چه کارهای پژوهشی جدای از اقدامات مدیریتی از جایگاه مطالعاتی قابل اعتنایی برخوردار است که کمتر کسی به آن پرداخته است.
دکتر رحمان کاظمی پژوهشگر ادبی سخنران بعدی نشست پانزدهمین شب های معین بود که به ارزیابی آثار دکتر رحمدل بویژه در حوزه پژوهش های ادبی پرداخت. وی گفت: در میان آثار دکتر رحمدل پژوهشهای متعددی درباره شاهنامه می توان یافت، اما این استاد دانشگاه و پژوهشگر ادبی بیشتر بهعنوان پژوهشگر آیینی شناخته میشود.
وی اظهار داشت: یکی از مقالات او درباره زال و رودابه است که از آثار قابلتوجه و ارزشمند در این حوزه می باشد که نشاندهنده انجام کار عمیق با پشتوانه شناخت و مطالعه دقیق است. دکتر کاظمی همچنین ساده زیستی و باورمندی های مذهبی دکتر رحمدل را از ویژگی های زیست اجتماعی بر شمرد که تا پایان عمر پایبند به آن بود و در آثار و عملکرد او جلوه گر بوده است. کاظمی همچنین در بخش دیگری از سخنانش ضمن زمزمه اشعاری از سعدی و فردوسی به مقایسه آرمانشهر فردوسی و مدینه فاضله فارابی پرداخت به تحلیلی رویکردهایی که امروزه با نگاه ایرانشهری به آن پرداخته می شود، اشاره کرد.
شاهین رهنما شاعر و ادیب حوزه کودک و نوجوان هم با یادآوری روزهای آشنایی اش با دکتر رحمدل از وی به عنوان شخصیتی معتدل، تأثیرگذار و اخلاقمدار یاد کرد. او به خاطرات همکاری با این چهره نام آشنای شعر و ادبیات کشور در شورای شعر و موسیقی صدا و سیمای گیلان پرداخت و از دقت و حساسیت های رحمدل نسبت به آواها و اشعار و ترانه های موسیقی گفت.
علی پورحسن آستانه از دیگر شعرا و منتقدین ادبی بود که در این پاسداشت به سال های پرخاطره خود با این چهره ادبی پرداخت. وی در سخنانی با توصیف دکتر رحمدل بهعنوان شاعری متدین و آرمانگرا اظهار داشت: «او تا پایان عمر بر باورها و اعتقادات خود استوار ماند و از حافظهای کمنظیر برخوردار بود.» وی به رک گویی و اقدام جسورانه در رویارویی با وقایع توسط ایشان اشاره و آنرا نشانه صداقت در گفتار و رفتار این شخصیت بر شمرد و افزود: در کنار دکتر رحمدل به آموزه های بسیاری دست می یافتید هر چند که شاید برخی نگاههای ایشان مورد انتقاد قرار داشت اما این رفتارها نشان میداد که او اعتقادی عمیق و صادقانه داشت و تا پایان عمر نیز بر همان مسیر باقی ماند.
پورحسن همچنین با اشاره به جایگاه علمی و ادبی دکتر رحمدل تصریح کرد: اگر او در تهران فعالیت میکرد، با توجه به تواناییها و دانش گستردهای که داشت، میتوانست در شمار چهرههای شاخص پژوهشی و ادبی کشور قرار گیرد. وی همچنین در بخش دیگری از سخنانش با زمزمه بخش هایی از منظومه معروف «بیجارکار» به زبان گیلکی دکتر رحمدل انرا از اشعار برجسته وی خواند و اثری سوزناک و تأثیرگذار در حوزه ادبیات مقاومت و جبهه وجنگ توصیف کرد.
یاد آوری خاطرات همنشینی با دکتر رحمدل و توصیف شخصیت ادبی این شاعر توسط استاد مصطفی رحیم پور شاعر و خواننده فولکلور گیلانی در کنار زمزمه آوازی از اشعار او دیگر بخش این پاسداشت بود که در کنار امضای پوستر یادبود برنامه زندهیاد دکتر غلامرضا رحمدل از سوی حاضران پایان بخش پانزدهمین شب های معین را در باغ ریحان لاهیجان رقم زد.
- نویسنده : الهه رنجکش
